Khó khăn trong bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số

0

Thời gian qua, tỉnh đã thực hiện nhiều giải pháp, đầu tư kinh phí nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn.

Nhưng đến nay, theo đánh giá tổng thể của ngành Văn hóa – Thể thao và Du lịch thì văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt ít người đang bị mai một bởi nhiều nguyên nhân. Nếu không có giải pháp căn cơ, thiết thực thì văn hóa dân tộc sẽ mất đi vĩnh viễn.

bao ton van hoa dan toc Khó khăn trong bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số

Lễ Tủ Cải của người Dao quần chẹt được Sở Văn Hóa – Thể thao và Du lịch tổ chức phục dựng tại xã Huổi Só, huyện Tủa Chùa.

Nhằm phát huy, bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số trên địa bàn, những nét đẹp trong sinh hoạt truyền thống, lễ hội… thời gian qua, tỉnh đã đầu tư nhiều dự án, khôi phục lễ hội, ngành, nghề truyền thống, như: Đầu tư trên 10 tỉ đồng xây dựng bản văn hóa Che Căn (xã Mường Phăng, huyện Điện Biên). Trong đó, hỗ trợ bảo tồn, tôn tạo 10 ngôi nhà truyền thống có kiến trúc cổ của người Thái; bảo tồn nghề thủ công, như: nghề đan lát, dệt, rèn, đúc, mộc và mẫu hoa văn cổ trên trang phục của người Thái Xây dựng mới một số hạng mục công trình như: nhà truyền thống, sân lễ hội sinh hoạt cộng đồng và các hạng mục phụ trợ khác.

Để đánh giá hiện trạng về văn hóa, có giải pháp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc, hàng năm, tỉnh chỉ đạo cơ quan, sở, ngành chuyên môn thực hiện việc kiểm kê di sản văn hóa các dân tộc: Kháng, Phù Lá, Si La và Cống… bảo tồn Lễ Cúng bản của dân tộc Hà Nhì (xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé) và Lễ Ma Khô, ngành Mông xanh, huyện Tủa Chùa. Thực hiện việc nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn lễ hội truyền thống tại bản Tạo Sen, xã Lay Nưa, thị xã Mường Lay và bảo tồn văn hóa phi vật thể lễ hội cầu mưa, dân tộc Khơ Mú, xã Mường Phăng, huyện Điện Biên. Bên cạnh đó, Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch đã phối kết hợp với chính quyền địa phương tổ chức Lễ hội “Pang Phoong” của dân tộc Kháng tại xã Phình Sáng, huyện Tuần Giáo, Lễ mừng cơm mới của dân tộc Xinh Mun; dân tộc Si La, xã Nậm Sin, huyện Mường Nhé và đám cưới của dân tộc Xạ Phang, xã Tả Sìn Thàng, huyện Tủa Chùa. Ngoài ra, tỉnh còn triển khai 2 dự án dân tộc thiểu số đặc biệt ít người Si La và Cống về Dự án Hỗ trợ phát triển kinh tế – xã hội thực hiện từ năm 2005 – 2010 với Đề án nhằm tiếp tục phát huy những giá trị về văn hóa văn nghệ, nâng cao đời sống tinh thần cho đồng bào.

Bảo tồn văn hóa dân tộc và đặc biệt là dân tộc ít người vẫn còn là bài toán nan giải mà theo như bà Nguyễn Thị Phượng, Phó phòng Di sản Văn hóa, Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch, cho biết: Hiện toàn tỉnh có 19 dân tộc anh em sinh sống, trong đó dân tộc thiểu số chiếm 80%, có nhiều dân tộc đặc biệt ít người, việc bảo tồn và giữ gìn nét văn hóa sinh hoạt của các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều dân tộc hiện nay đang đứng trước nguy cơ bị mai một, mất đi nét sinh hoạt văn hóa truyền thống.

Qua đánh giá thực trạng hàng năm của Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch cho thấy, khó khăn nhất trong việc bảo tồn văn hóa một số đồng bào dân tộc đặc biệt ít người do điều kiện các bản đều ở xa, trình độ nhận thức còn nhiều hạn chế, không có chữ viết, sống xen kẽ với các dân tộc khác… Người dân chưa có ý thức bảo lưu, truyền bá văn hóa của dân tộc mình cho lớp kế tiếp, chưa nhận thức rõ tầm quan trọng nét đẹp văn hóa trong cộng đồng dân tộc. Hiện như dân tộc Phù Lá cư trú rải rác ở huyện Tuần Giáo, Điện Biên Đông, Tủa Chùa, họ sống trong các bản người Mông, Thái chỉ có khoảng 5 – 15 nóc nhà. Do dân số ít lại kết hôn với dân tộc khác nên đã theo phong tục, tập quán, ăn mặc, sinh hoạt nhiều nơi đã gần như mất hẳn nét sinh hoạt độc đáo, trang phục, lễ hội của dân tộc mình. Khó khăn trong việc bảo tồn với dân tộc Phù Lá, là lớp trẻ không muốn học, theo những phong tục, tập quán… mẹ đẻ. Người già biết về văn hóa dân tộc nay còn rất ít, chưa được sự quan tâm tạo điều kiện của chính quyền cơ sở. Cũng rơi vào tình trạng như trên, do sống rải rác, số dân ít, nên trang phục truyền thống của người Khơ Mú đang bị mờ nhạt. Nhiều dân tộc như: Si La, Cống, Lự… không có chữ viết nên việc lưu truyền văn hóa rất khó khăn. Có nơi cấp chính quyền chưa thực sự tạo điều kiện, vận động, tuyên truyền người già, người có uy tín truyền dạy văn hóa của dân tộc mình. Việc điều tra, khôi phục văn hóa của một số dân tộc: La Hủ, Giáy, Lự, Mảng đang sinh sống trên số địa bàn huyện khó có thể thực hiện được vì số lượng ít, nằm xen kẽ trong nhiều khu dân cư. Một số nghề truyền thống dân tộc, như: Đan lát, dệt vải, thổ cẩm, thêu thùa… đang dần mất đi vì không tìm được thị trường tiêu thụ và các loại trang phục dân tộc cầu kỳ, không được giới trẻ ưa chuộng và phù hợp với thực tế…

Bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số cần sự chung tay góp sức của toàn xã hội, nhất là phát huy được vai trò của chính người dân có ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Thanh Bình

 

Chia sẻ bài viết: