Nét xuân nơi rẻo cao

0

Khi những cánh đào bừng nở nơi rẻo cao, cành mận ngút ngàn hoa trắng là lúc mùa xuân đến. Người ta nói, mùa xuân là mùa của tình yêu, của lễ hội hát giao duyên, của trò chơi dân gian… kéo dài tưởng chừng không bao giờ dứt. Trong rộn ràng lời hát trò chơi mùa xuân tràn về khắp núi rừng, bản mường, về trong mỗi gia đình người Thái, Mông, Dao Tủa Chùa, Mường Nhé, Điện Biên Đông… nơi đồng bào các dân tộc son sắt sống trong tình yêu thương, đùm bọc, đoàn kết.

Ngày xuân nam nữ thanh niên dân tộc Mông, dân tộc Thái có thể hát ở mọi không gian để nói hộ tiếng lòng, hát để trao gửi con tim hẹn hò tình yêu đôi lứa. Nhạc đệm cho bài hát là chiếc khèn, sáo pí thiu, sáo pí ló, đàn tính… gần gũi và thân thiết như tình cảm gắn kết con người trong yêu thương nồng thắm đậm sắc xuân. Trang phục của nam nữ thanh niên Thái, Mông khi đến lễ hội hát không thể thiếu vòng cổ, hoa tai, xà tích với những bộ quần áo mới rực rỡ được chuẩn bị công phu trước tết hàng tháng trời. Hoa văn trên váy áo, đồ trang sức người Mông thật cầu kỳ công phu được in, thêu hình hoa lá, cỏ cây, hình động vật cách điệu. Vậy mà chẳng lẫn với ai, vì khi hát người Mông thường chia thành nhóm, mỗi nhóm lại có trang phục khác nhau được phân biệt theo tộc người Mông. Phụ nữ Mông không chỉ y phục cầu kỳ, sặc sỡ mà còn biết bổ sung những cách trang điểm của tộc người Mông như: Mông đơ, Mông lềnh, Mông dua, Mông đu (Mông trắng, Mông đỏ, Mông xanh, Mông đen) để họ tự làm đẹp cho mình. Trang phục người con gái Mông có phần đặc biệt hơn, mỗi người chuẩn bị nhiều bộ quần áo mới, thật đẹp để đi chơi xuân.

net xuan noi reo cao Nét xuân nơi rẻo cao

Tết cổ truyền người Mông vào tháng 12 âm lịch, sớm hơn Tết Nguyên đán gần một tháng. Trai gái từ khắp các bản xa, gần nô nức kéo nhau xuống núi, đổ về các sườn non có những bãi đất thoai thoải để cùng vui xuân. Lễ hội Gầu tào (hội xuân) của dân tộc Mông thường được bắt đầu tổ chức vào đêm 30, ngày mồng 1 tết với sự tham gia của đông đủ mọi người. Lễ hội Gầu tào được tổ chức tại một gia đình khá giả của thôn, bản để mọi người cùng cầu an, cầu chúc phúc cho năm mới làm ăn phát đạt đến từng nhà, từng người, cho thóc ngô đầy bồ, cho đàn trâu đầy bản. Lễ hội Gầu tào có rất nhiều trò chơi sôi động như ném pao, đánh quay, đua ngựa, kéo co, đẩy gậy… Một trong những thú vui khác của đàn ông Mông trong ngày hội vui xuân là chơi gà chọi. Hình ảnh con gà chọi là biểu tượng cho sức mạnh tinh thần của người Mông. Trò chơi đánh quay biểu hiện sức mạnh của các chàng trai Mông tình tứ, tài ba, dũng mãnh, quyết liệt. Các làn điệu dân ca Mông thường hát giao duyên trong lễ hội, ngày tết “Em gặp anh trong ngày hội Gầu tào/Em tung pao anh bắt/Đôi ta gặp nhau hẹn hò/Nguyện thề lời ước bên nhau trọn đời…”. Điệu múa khèn của chàng trai Mông thật cuốn hút người xem, tiếng khèn của chàng trai Mông nghe, gọi mời. Các đội múa, hát giao duyên kéo dài trong nhiều ngày gửi gắm vào đó nỗi niềm yêu thương tâm tình. Những bài dân ca Mông vang vọng trên đỉnh núi “Bạn tên gì? Nhà ở đâu? Bạn có thích tôi không? Tôi lên đây có anh em họ hàng, thích núi rừng, nếu bạn có lời, tôi về thưa bố mẹ chọn ngày lành tháng tốt đón bạn về…”

Một đặc điểm trong giao lưu văn hóa giữa đồng bào các dân tộc với nhau và dân tộc Mông nói riêng trong những ngày hội vui xuân là đi chơi chợ xuân. Đó là nơi trẻ nhỏ học khôn, người già gặp gỡ thăm hỏi, trai gái đi tìm bạn tình… Vì vậy, chợ ngày xuân không trao đổi, bán mua, mặc cả mà chỉ đơn thuần là đi chơi, gặp gỡ, giao lưu tình cảm. Các phiên chợ vùng cao không họp trùng ngày để dân tộc khác cũng có thể giao lưu, gặp gỡ thể hiện sự lạc quan, yêu đời của những người con sống nơi đại ngàn sơn cước.

Tung còn của người Thái không chỉ là trò vui xuân tìm bạn, tìm duyên mà còn mang màu sắc nghi lễ được tổ chức hàng năm sau ba ngày Tết Nguyên đán. Bãi chơi tung còn là khu đất bằng phẳng, trai gái chia làm hai bên, kết thành từng đôi đứng ra xa nhau vừa một tầm tay và chỉ được dùng một tay tung còn, người tung, người bắt, quả còn của ai người đôi đó mới được bắt… làm cho ngày hội tung còn thật sự tưng bừng, náo nhiệt thắm tình anh em, rộn rã tiếng cười.

Chất xuân nơi rẻo cao Điện Biên là vậy, mùa xuân là mùa của lễ hội, mùa của những trò chơi dân gian độc đáo, mùa hát giao duyên của người Thái, người Mông… Tiếng khèn con trai Mông vọng về từ ngọn núi cao gọi tìm bạn tình, gọi tìm người yêu; Tiếng đàn tính chàng trai Thái ngân vang hòa vào điệu xòe Thái đắm say tình người, hòa quyện vào bước chân múa sạp của trai Thái, gái bản như níu kéo mùa xuân mãi ở lại.

Thanh Bình

Chia sẻ bài viết: