Tập quán sinh đẻ của người Khơ Mú

0

Bản Vang cách trung tâm xã Mường Phăng 17 km, là nơi cư trú tập trung nhất của người Khơ Mú trong xã với83 hộ và 545 nhân khẩu.Cũng giống như các dân tộc anh em khác, người Khơ Mú quan niệm, sinh đẻ vừa là thiên chức vừa là bổn phận tự nhiên của người phụ nữ; gia đình hạnh phúc là gia đình có nhiều con.

Do vậy, người phụ nữ không con cái sẽ bị gia đình và dòng họ hắt hủi, coi thường, bị coi là “kẻ đơn độc”, “cây độc không con”. Do vậy, người phụ nữ Khơ Mú lập gia đình khi mang thaitrở thành thành viên “đặc biệt” được cả gia đình quan tâm, chăm sóc. Mọi người trong gia đình sẽ hết sức giúp đỡ để người phụ nữ có thai sống khoẻ mạnh và có đời sống tinh thần thoải mái. Tập quán giúp bảo vệ bà mẹ và đứa trẻ ngay từban đầu. Theo quan niệm của người Khơ Mú, khi có thai người phụ nữ phải kiêng khem rất nhiều thứ để tránh làm ảnh hưởng đến việc sinh đẻ.

tap quan nguoi kho mu Tập quán sinh đẻ của người Khơ Mú

Trong ăn uống họ kiêng ăn các loại động vật có lông màu trắng như lợn khoang, trâu trắng, gà trắng…Vì đồng bào quan niệm những con vật lông màu trắng có thịt rất độc, có thể sẽ làm hại đến bà mẹ và thai nhi. Họ sẽ không ăn những con vật đã bị chết, kiêng ăn thịt rùa, ba ba vì lo đứa trẻ sinh ra bị rụt cổ; kiêng ăn thịt rắn vì lo con bị thè lè lưỡi và kiêng ăn những loại cá không có vảy lo con bị trọc đầu. Ngoài ra, khi mang thai người phụ nữ phải kiêng làm một số việc như: không nhảy từ hố nọ sang hố kia, không để váy của họ qua đầu người đàn ông. Họ cho rằng làm như vậy người phụ nữ đó sẽ khó sinh. Không chỉ người vợ phải kiêng mà người chồng cũng phải kiêng theo, họ sẽ kiêng việc đánh đập, giết mổ súc vật, thậm chí thấy ai đang làmnhững việc đó cũng tìm cách tránh nhìn.Vì họ tin rằng sẽ làm cho đứa trẻ trong bụng người vợ sợ hãi. Người chồng sẽ không đóng cọc rào, kéo rong ngược hay xẻ gỗ vì sợ người vợ khó đẻ.

Khi mang thai, người phụ nữ đi trên đường bất chợt gặp đám ma thì họ sẽ cố gắng tránh từ xa hoặc phải nhặt một số vật liên quan đến đám ma như vải liệm, dây buộc đòn khiêng…để đun nước tắm cho đứa trẻ khinó được sinh ra.Trong thời gian mang thai được 4, 5 tháng gia đình sẽ tiến hành làm lễ “bói thai” cho đứa trẻ trong bụng bằng quả trứng gà xem có con ma nào làm hại thai nhi không. Nếu bói được ra có ma làm hại thì gia đình sẽ làm lễ cúng để trừ tà ma cho đứa trẻ. Đồ lễ cúng sẽ gồm có ít gạo, thóc, ớt, thuốc lá sợi, ít thịt tươi, 7 nắm cơm nếp bôi nhọ nồi hoặc quyết trầu, 3 miếng vải với các màu xanh, đỏ và hình nhân để tống tiễn tà ma cho đứa trẻ.

Người sản phụ khi sắp sinh sẽ được gia đình chuẩn bị cho 1 gian riêng. Đó là gian ngày thường gia đình để đồ đạc dụng cụ lao động sản xuất. Đỡ đẻ cho sản phụ thường là một người phụ nữ có tuổiở bản và có kinh nghiệm trong chuyện sinh đẻ, người chồng sẽ túc trực ngồi bên cạnh động viên từ khi người vợ đau bụng cho tới khi đứa trẻ sinh ra được mẹ tròn con vuông. Người Khơ Mú sinh con bằng cách ngồi xổm 2 tay cầm sợi dây thừng chăng từ xà nhà xuống và cố sức rặn. Đứa trẻ sinh ra được cắt rốn bằng cật nứa sắc và cả 2 mẹ con sẽ được tắm luôn bằng nước lá thơm. Trong trường hợp sản phụ khó đẻ; gia đình sẽ đi mời thầy cúng. Thầy cúng đem con vịt được tắm qua bằng rượu vừa xoa khắp bụng và lưng cho sản phụ vừa làm lễ cúng khấn cầuđể thần linh và tổ tiên phù hộ. Nhau thai của đứa trẻ sẽ được tự tay ông bốbỏ vào ống tre rồi lẳng lặng đem vào rừng treo lên một cây cao nhất. Người phụ nữ khi sinh con xong sẽ được ăn một số rau rừng và loại muối tiêu đã được nướng cháy thành than, những gia đình khá giả hơn thì người sản phụ sẽ được bồi dưỡng thêm con gà, giò lợn và một số loại cá nướng. Sản phụ vẫn phải kiêng ăn những động vật có lông màu trắng, thịt chó, khỉ, hoẵng…

Thời gian ở cữ của sản phụ là một tháng, họ sẽ được uống nước đun sôi nấu bằng các loại lá thơm trên rừng. Trong 7 ngày đầu họ sẽ kiêng không cho người lạ vào nhà

Người Khơ Mú làm lễ đặt tên cho đứa trẻ được sinh ra sau 3 ngày nếu là con trai và sau 2 ngày nếu là con gái. Lễ đặt tên gồm có 1 con gà, 1 vò rượu cần, 2 chai rượu trắng, 1 bộ quần áo và dùng 6 sợi chỉ đỏ đểbuộc dây vía cho đứa trẻ mới sinh ra và bố mẹ chúng trước sự chứng kiến của 2 gia đình nội ngoại và bà con trong bản. Sau đó họ ăn uống vui vẻ và cầu phúc cho đứa trẻ lớn lên được mạnh khoẻ. Sau lễ này, sản phụ cùng đứa trẻ sẽ được trở lại chỗ ngủ ngày thường. Một tháng sau ngày sinh người mẹ có thể địu con lên nương, ra suối làm việc bình thường như bao người phụ nữ khác của dân tộc Khơ Mú.

Thanh Bình

Chia sẻ bài viết: