Tết cổ truyền của người Phù Lá

0

Dân tộc Phù Lá hiện có trên 6.400 người sống rải rác bên hữu ngạn sông Hồng, trên triền núi và các nhánh phụ của dãy Hoàng Liên Sơn. Sự phân bổ hình thành căn bản trên 2 tuyến chính, theo sự phân chia tự nhiên, đối với vùng Tây Bắc bởi dòng sông Đà chảy từ biên giới Việt – Trung vào nội địa.

Người Phù Lá chủ yếu sống ở các tỉnh: Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Yên Bái, Hà Giang.Người Phù Lá ăn tết vào ngày 30 tháng Giêng hàng năm. Theo phong tục cổ truyền, mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi năm đều ứng với một con vật. Riêng đêm 30 tết, hầu như các cụ già trong bản thao thức để nghe các con vật trong rừng hay các con vật nhà nuôi, con nào kêu trước, điềm lành hay dữ, họ phán đoán năm đó làm ăn có phát đạt không? Các thầy cúng trong bản, dù điềm lành hay dữ cũng đến bên bàn thờ tổ tiên để cúng trời, cúng đất; xin các vị thần đọc tên các con vật, phù hộ độ trì cho con cháu mạnh khỏe, cả bản làm ăn phát đạt, trồng ngô, ngô xanh, trồng lúa, lúa tốt.

tet co truyen nguoi phu la Tết cổ truyền của người Phù Lá

Để chuẩn bị cho ngày tết, cả bản nhộn nhịp hẳn lên. Nhà nào cũng tất bật bận rộn, mỗi người mỗi việc: mổ gà; thịt lợn; gói bánh chưng; vui nhất vẫn là tốp giã bánh dầy của các chàng trai, cô gái khỏe mạnh. Họ vừa giã vừa hát theo nhịp chày mạnh mẽ, dứt khoát:

Giã là giã bánh dầy

Giã cho thật đều tay

Hãy nhanh tay lên nào

Anh chị em ta ơi

Đừng có một ai mệt

Mà ta nghỉ trước nhé

Sẽ bị té nước ướt

Không một ai được kêu

Hãy nhanh tay lên nào

Anh chị em ta ơi

Để bánh ta chóng nhuyễn

Đừng để bánh ta sống

Khi bánh ta được rồi

Ta làm cái bánh to

Bằng mặt của ông trời

Để cúng tổ, cúng tiên

Ta làm cái bánh to

Bằng mặt của ông trăng

Để phần cha, phần mẹ

Ta làm các bánh nhỏ

Để chia cho mọi người

Hãy nhanh tay lên nào

Cho bánh ta chóng mềm

Anh chị em ta ơi!

Bài hát tập thể làm quên đi những mỏi mệt, họ vừa giã vừa nhún theo nhịp điệu và vòng đi, vòng lại, quanh cối cho tới khi bánh nhuyễn, hết mẻ này, giã tiếp mẻ khác.

Người Phù Lá giữa trăm ngàn bận rộn của đời thường, bữa ăn trong ngày tết thực sự là một dịp họp mặt của cộng đồng. Trong bản các gia đình đến chúc nhau năm mới, mạnh khỏe, làm được nhiều thóc ngô, nuôi được nhiều lợn gà béo, chúc nhau xong họ cùng ăn tết. Miếng ngon đều dành cho người già và trẻ em, họ cùng nhau chúc rượu và ôn lại những tháng ngày lao động vất vả. Mỗi buổi họp mặt như thế, các cụ cao tuổi thường khuyên bảo con cháu chịu khó lao động sản xuất, cùng chung tay xây dựng bản mường.

Trong bản còn tổ chức các trò chơi thể thao truyền thống như: đánh má lẹ; kéo co giữa bên nam, bên nữ; đu quay, bắn nỏ, bắn súng kíp, hát đối… bên nào thua chúc nhau một chén rượu. Các cụ già tập trung tại nhà trưởng bản hay trưởng dòng họ cùng bên chum rượu cần, chuyện trò vui vẻ, được xem con cháu múa hát, vui chơi thỏa thích, họ như thấy mình trẻ lại. Cuộc vui cứ thế kéo dài đến thâu đêm suốt sáng, sang cả ngày hôm sau.

Thanh Bình

Chia sẻ bài viết: