Tình người Điện Biên

0

Có lẽ đây là tập bút ký hiếm hoi được viết xoay quanh một đề tài: Tỉnh Điện Biên từ sau ngày thành lập và đang trên đường đổi mới cùng đất nước. Chỉ cần nhìn qua mục lục các bài viết cũng có thể cảm nhận được sức đi, sự năng động của ngòi bút và tầm suy nghĩ của tác giả trước hàng loạt vấn đề nóng bỏng đang đặt ra trên mảnh đất có chiều sâu lịch sử và từ lâu đã không còn xa lạ đối với chúng ta nữa.

Tác giả Nguyễn Uyển đã không đem 'chuyện cũ viết lại' mà ông luôn có ý thức làm mới các sự kiện từ trong quá khứ cũng như hiện tại. Cũng viết về Mường Phăng. Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ, về hạt thóc Mường Trời – Hạt gạo Điện Biên, về mùa hoa ban nở trắng một trời Tây Bắc…, những đề tài không còn là mới trong văn học, nhưng với Nguyễn Uyển, Mường Phăng còn là Mường nghe, mường của những người biết nghe, là 'rừng nghĩa, rừng tình, không có cách mạng làm sao Mường Phăng được đổi thay, trù phú như bây giờ?

tinh nguoi dien bien Tình người Điện Biên

Cái nghĩa tình ấy nó nuôi sống tình yêu của dân tộc mình đó'. Hạt thóc Mường Trời là đặc sản của Mường Thanh, rộng ra là của cả Tây Bắc, song cái nghề 'làm ruộng có năm tậu trâu, có năm phải bán con'; đó là cái được và cái chưa được của xứ này và bây giờ, điều kỳ diệu là nó đã có sức lan tỏa, vươn xa, ấy là nhờ lãnh đạo Đảng, chính quyền ở Điện Biên đã sớm nhận thức và kịp thời đề ra những chủ trương thích hợp, nghiên cứu và nhân rộng giống lúa lai tạo, biến đổi gien cho năng suất cao. Còn cây ban, mùa hoa ban là hình ảnh rất riêng của núi rừng Tây Bắc, dưới ngòi bút linh hoạt của Nguyễn Uyển, lại có thêm một vẻ đẹp huyền thoại, là hoa của đạo hiếu và lòng chung thủy, là hoa con gái Thái xinh đẹp bước ra từ bạt ngàn rừng ban trắng.

Điện Biên cuốn hút du khách gần xa vì nhiều lý do khác nhau. Miếng ngon không thật nhiều, miếng thơm chưa sẵn, nhưng miếng lòng thì luôn dư dật. Con người Điện Biên mới là yếu tố quyết định trong việc mời gọi người tứ xứ tìm đến và trụ lại với mình. Có thể là 'Ông cắm bản' Lầu A Vàng, là Chu Văn Tờn, Bí thư Đảng ủy kỳ cựu xã Na Lay, là cụ Hoàng Đeng, lão thành cách mạng, là trạm trưởng y tế xã Chà Nưa, mẹ hiền của một bản nghèo; là nữ nhà báo Lê Lan gắn bó với đề tài miền núi, luôn có lối viết khác người; là chim sơn ca ven trời Tây Bắc Thái Hằng. Nguyễn Uyển đã làm ngạc nhiên không ít đồng nghiệp và cả những cán bộ từng gắn bó một đời với Điện Biên khi gióng lên hồi chuông báo động về thực trạng đời sống của đồng bào dân tộc Khơ Mú trên núi cao hẻo lánh. Mỗi bài viết của ông, dù dài hoặc ngắn đều là những mảng màu sinh động, hợp nên một bức tranh tổng thể đa dạng về Điện Biên, tất cả đều nhất quán bởi ý tưởng: Điện Biên còn nghèo, nhất là với các xã vùng sâu, bản xa. Tác giả đã đến với mảnh đất từng làm 'chấn động địa cầu' này không chỉ một lần. Với tác phong làm việc sâu sát, cẩn trọng, ông đã 'lượm lặt' được không ít tư liệu mới và xác tín về những phong tục, tập quán, lối sống của những tộc người mà bạn đọc ít có điều kiện tiếp xúc, đó là lễ hội Phăng khùa (ơn thầy) và gầu tào (du xuân) của người Mông, lễ hội cúng bản của người Si La và người Cống, lễ hội cúng trời của người Thái, qua đó làm nổi lên một không gian văn hóa thấm đẫm chất dân gian và môi trường sinh thái hứa hẹn nhiều triển vọng. Và như vậy, không chỉ Điện Biên mới có tình người mà dường như bất kỳ ở đâu trên đất nước này đều bắt gặp tình người với Điện Biên, khi đói lẫn khi nó, cả lúc vui buồn lẫn khi hoạn nạn, lũ quét, muông thú phá hoại, không ngoại trừ sức ì của con người.

Điện Biên hôm nay, đã và đang được nhìn nhận như một điểm nhấn về du lịch nhưng không quá thiên về tôn tạo di tích nhằm mục đích khai thác, hưởng thụ mà người ta đang có nhiều phương án khả thi biến những tiềm năng ấy thành hiện thực, phục vụ cuộc sống của đồng bào các dân tộc. Tôi rất ấn tượng về bài Tôn tài ghi lại cuộc trò chuyện của nhà văn Nguyễn Uyển với đồng chí Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy Điện Biên Nguyễn Thanh Tùng 'Hơn bao giờ hết, bây giờ là thời điểm rất cần đến trí tuệ và nghị lực của người lãnh đạo, và người thực hiện'. Vấn đề cốt tử là phải coi trọng giáo dục! Mừng là Điện Biên đã và đang làm theo cách ấy.

Thanh Bình

Chia sẻ bài viết: